زندگینامه حضرت علی (ع)  

1.مقدمه

2.کیفیت ولادت

3.دوران کودکی

4.بعثت پیامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع )

5.حضرت علی ( ع ) نخستین یاور پیامبر ( ص )

6.حضرت علی ( ع ) بعد از هجرت

7. حضرت علی ( ع ) داماد رسول اکرم ( ص )

8.غدیر خم

9. حضرت علی ( ع ) بعد از رحلت رسول اکرم ( ص )

10.خلافت حضرت علی ( ع )

11.شهادت امام علی ( ع )

 

 

مقدمه

تمام انسانها در زندگی خویش از فراز و نشیب برخوردارند و با مشکلات

مختلفی مواجهند .افراد معمولا در برخورد با مشکل دچار ضعف و ناتوانی می گردند

و سعی می کنند با کمک و راهنمایی درد آشنایان خود را از مهلکه نجات

دهند و با یافتن " الگوها " در هر زمینه ای ، و سپس تبعیت از آن ، وظایف

خویشتن را بخوبی  انجام دهند و مشکلات و دردهای خویش را تسکین بخشند .

یکی از این اسوه ها پیامبراکرم ( ص ) است که قرآن مجید هم این حضرت را

( 1 ) به همین نام معرفی می فرماید .

بجز رسول خدا ( ص ) اگر به دنبال " الگوی " دیگر و جانشین برای آن حضرت

باشیم ، به پیشوای بزرگی  همچون مولای متقیان حضرت علی ( ع ) خواهیم رسید ،

و چه زیباست که برای پذیرش اخلاق و رفتار حسنه ایشان ، زندگی پر فراز و

نشیب و سراسر شگفتی آن حضرت را مرور کنیم .

کیفیت ولادت

حضرت علی ( ع ) نخستین فرزند خانواده هاشمی  است که پدر و مادر او هر دو

فرزند هاشم اند . پدرش ابوطالب فرزند عبدالمطلب فرزند هاشم بن عبدمناف

است و مادر او فاطمه دختر اسد فرزند هاشم بن عبدمناف می باشد .

خاندان هاشمی از لحاخ فضائل اخلاقی و صفات عالیه انسانی در قبیله قریش و

این طایفه در طوایف عرب ، زبانزد خاص و عام بوده است .

فتوت ، مروت ، شجاعت و بسیاری از فضایل دیگر اختصاص به بنی هاشم داشته

است . یک از این فضیلتها در مرتبه عالی در وجود مبارک حضرت علی ( ع )

موجود بوده است .

فاطمه دختر اسد به هنگام درد زایمان راه مسجدالحرام را در پیش گرفت و

خود را به دیوار کعبه نزدیک ساخت و چنین گفت :

" خداوندا ! به تو و پیامبران و کتابهایی که از طرف تو نازل شده اند

و نیز به سخن جدم ابراهیم سازنده این خانه ایمان راسخ دارم .

پرودگارا ! به پاس احترام کسی که این خانه را ساخت ، و به حق

( 2 ) " کودکی که در رحم من است ، تولد این کودک را بر من آسان فرما !

لحظه ای نگذشت که دیوار جنوب شرقی کعبه در برابر دیدگان عباس بن عبدالمطلب و

یزید بن تعف شکافته شد . فاطمه وارد کعبه شد ، و دیوار به هم پیوست .

فاطمه تا سه روز در شریفترین مکان گیتی مهمان خدا بود . و نوزاد خویش

سه روز پس از سیزدهم رجب سی ام عام الفیل فاطمه ( 3 ) را به دنیا آورد .

دختر اسد از همان شکاف دیوار که دوباره گشوده شده بود بیرون آمد و گفت :

( 4 )" پیامی از غیب شنیدم که نامش را " علی " بگذار . "

دوران کودکی

حضرت علی ( ع ) تا سه سالگی نزد پدر و مادرش بسر برد و از آنجا که

خداوند می خواست ایشان به کمالات بیشتری نائل آید ، پیامبر اکرم ( ص )

وی را از بدو تولد تحت تربیت غیر مستقیم خود قرار داد .

تا آنکه ، خشکسالی  عجیبی در مکه واقع شد . ابوطالب عموی پیامبر ، با چند

فرزند با هزینه سنگین زندگی روبرو شد . رسول اکرم ( ص ) با مشورت عموی خود

عباس توافق کردند که هر یک از آنان فرزندی از ابوطالب را به نزد خود

ببرند تا گشایشی  در کار ابوطالب باشد . عباس ، جعفر را و پیامبر ( ص ) ،

( 5 ) علی ( ع ) را به خانه خود بردند .

به این طریق حضرت علی ( ع ) به طور کامل در کنار پیامبر قرار گرفت .

علی ( ع ) آنچنان با پیامبر ( ص ) همراه بود ، حتی هرگاه پیامبر از شهر

( 6 )خارج می شد و به کوه و بیابان می رفت او را نیز همراه خود می برد .

بعثت پیامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع )

شکی نیست که سبقت در کارهای خیر نوعی امتیاز و فضیلت است . و خداوند

در آیات بسیاری  بندگانش را به انجام آنها ، و سبقت گرفتن بر یکدیگر

( 7 )دعوت فرموده است .

از فضایل حضرت علی ( ع ) است که او نخستین فرد ایمان آورنده به

پیامبر ( ص ) باشند . ابن ابی الحدید در این باره می گوید :

بدان که در میان اکابر و بزرگان و متکلمین گروه " معتزله " اختلافی 

نیست که علی بن ابیطالب نخستین فردی است که به اسلام ایمان آورده

و پیامبر خدا را تایید کرده است .

حضرت علی ( ع ) نخستین یاور پیامبر ( ص )

پس از وحی خدا و برگزیده شدن حضرت محمد ( ص ) به پیامبری و سه سال

دعوت مخفیانه ، سرانجام پیک وحی فرا رسید و فرمان دعوت همگانی داده شد .

در این میان تنها حضرت علی ( ع ) مجری طرحهای پیامبر ( ص ) در دعوت

الهیش و تنها همراه و دلسوز آن حضرت در ضیافتی بود که وی برای آشناکردن

خویشاوندانش با اسلام و دعوتشان به دین خدا ترتیب داد .

در همین ضیافت پیامبر ( ص ) از حاضران سؤوال کرد : چه کسی از شما مرا

در این راه کمک می کند تا برادر و وصی و نماینده من در میان شما باشد ؟

فقط علی ( ع ) پاسخ داد : ای پیامبر خدا ! من تو را در این راه یاری می کنم

پیامبر ( ص ) بعد از سه بار تکرار سؤوال و شنیدن همان جواب فرمود :

ای خویشاوندان و بستگان من ، بدانید که علی ( ع ) برادر و وصی و خلیفه پس

از من در میان شماست .

از افتخارات دیگر حضرت علی ( ع ) این است که با شجاعت کامل برای خنثی 

کردن توطئه مشرکان مبنی بر قتل رسول خدا ( ص ) در بستر ایشان خوابید و

زمینه هجرت پیامبر ( ص ) را آماده ساخت .

حضرت علی ( ع ) بعد از هجرت

بعد از هجرت حضرت علی ( ع ) و پیامبر ( ص ) به مدینه دو نمونه از

فضایل علی ( ع ) را بیان می نمائیم :

1 - جانبازی و فداکاری در میدان جهاد :

حضور وی در 26 غزوه از 27غزوه پیامبر ( ص ) و شرکت در سریه های مختلف

از افتخارات و فضایل آن حضرت است .

2 - ضبط و کتابت وحی ( قرآن )

کتابت وحی و تنظیم بسیاری  از اسناد تاریخی و سیاسی و نوشتن نامه های تبلیغی 

و دعوتی  از کارهای حساس و پرارج امام ( ع ) بود . ایشان آیات قرآن چه

مکی و چه مدنی ، را ضبط می کرد . به همین علت است که وی را از کاتبان وحی 

و حافظان قرآن به شمار می آورند .

در این دوران بود که پیامبر ( ص ) فرمان اخوت و برادری مسلمانان را صادر

فرمود و با حضرت علی  ( ع ) پیمان برادری و اخوت بست و به حضرت علی ( ع )

فرمود :

" تو برادر من در این جهان و سرای دیگر هستی . به خدایی که مرا به حق

برانگیخته است ...

تو را به برادری خود انتخاب می کنم ، اخوتی که دامنه آن هر دو جهان

( 8 )را فرا گیرد . "

حضرت علی ( ع ) داماد رسول اکرم ( ص )

عمر و ابوبکر با مشورت با سعد معاذ رئیس قبیله اوس دریافتند جز

علی ( ع ) کسی  شایستگی زهرا ( س ) را ندارد . لذا هنگامی که علی ( ع )

در میان نخلهای  باغ یکی از انصار مشغول آبیاری بود موضوع را با ایشان

در میان نهادند و ایشان فرمود :

دختر پیامبر ( ص ) مورد میل و علاقه من است . و به سوی خانه رسول به

راه افتاد .

وقتی به حضور رسول اکرم ( ص ) رسید ، عظمت محضر پیامبر ( ص ) مانع از

آن شد که سخنی بگوید ، تا اینکه رسول اکرم ( ص ) علت رجوع ایشان را جویا

شد و حضرت علی ( ع ) با تکیه به فضایل و تقوا و سوابق درخشان خود در اسلام

فرمود :

" آیا صلاح می دانید که فاطمه را در عقد من درآورید ؟ "

پس از موافقت حضرت زهرا ( س ) آن حضرت به دامادی رسول اکرم ( ص )

نائل آمدند .

غدیر خم

پیامبر ( ص ) بعد از اتمام مراسم حج در آخرین سال عمر پربرکتش در

راه برگشت در محلی  به نام غدیرخم در نزدیکی جحفه دستور توقف داد ، زیرا

پیک وحی  فرمان داده بود که پیامبر ( ص ) باید رسالتش را به اتمام

( 9 )برساند .

پس از نماز ظهر پیامبر ( ص ) بر بالای منبری از جهاز شتران رفت و

فرمود :

" ای مردم ! نزدیک است که من دعوت حق را لبیک گویم و از میان

شما بروم درباره من چه فکر می کنید ؟ "

مردم گفتند : " گواهی می دهیم که تو آیین خدا را تبلیغ می کردی "

پیامبر فرمود : " آیا شما گواهی نمی دهید که جز خدای یگانه ، خدایی نیست

و محمد بنده خدا و پیامبر اوست ؟ "

مردم گفتند : " آری ، گواهی می دهیم . "

سپس پیامبر ( ص ) دست حضرت علی ( ع ) را بالا گرفت و فرمود :

" ای مردم ! در نزد مؤمنان سزاوارتر از خودشان کیست ؟ "

مردم گفتند : " خداوند و پیامبر او بهتر می دانند . "

سپس پیامبر فرموند :

" ای مردم ! هر کس من مولا و رهبر او هستم ، علی هم مولا و رهبر اوست . "

و این جمله را سه بار تکرار فرمودند .

بعد مردم این انتخاب را به حضرت علی ( ع ) تبریک گفتند و با وی بیعت

نمودند .

حضرت علی ( ع ) بعد از رحلت رسول اکرم ( ص )

پس از رحلت رسول اکرم ( ص ) به علت شرایط خاصی که بوجود آمده بود ،

حضرت علی  ( ع ) از صحنه اجتماع کناره گرفت و سکوت اختیار کرد.

نه در جهادی شرکت می کرد و نه در اجتماع به طور رسمی سخن می گفت . شمشیر

در نیام کرد و به وظایف فردی و سازندگی افراد می پرداخت .

فعالیتهای  امام در این دوران به طور خلاصه اینگونه است :

1 - عبادت خدا آنهم در شان حضرت علی ( ع )

2 - تفسیر قرآن و حل مسائل دینی و فتوای حکم حوادثی که در طول 23سال

زندگی پیامبر ( ص ) مشابه نداشت .

3 - پاسخ به پرسشهای دانشمندان ملل و شهرهای دیگر .

4 - بیان حکم بسیاری از رویدادهای نوظهور که در اسلام سابقه نداشت .

5 - حل مسائل هنگامی  که دستگاه خلافت در مسائل سیاسی و پاره ای از مشکلات

با بن بست روبرو می شد .

6 - تربیت و پرورش گروهی که از ضمیر پاک و روح آماده ، برای سیر و سلوک

برخوردار هستند .

7 - کار و کوشش برای  تامین زندگی بسیاری از بینوایان و درماندگان تا آنجا

که با دست خویش باغ احداث می کرد و قنات استخراج می نمود و سپس آنها را

در راه خدا وقف می نمود .

خلافت حضرت علی ( ع )

در زمان خلافت حضرت علی ( ع ) جنگهای فراوانی  رخ داد از جمله صفین ، جمل

و نهروان که هر یک پیامدهای خاصی به دنبال داشت .